Sinuslar — burun boşluğunun ətrafındakı sümüklərdə yerləşən, hava ilə dolu kiçik boşluqlardır. Bunlar alnın altında (frontal sinus), gözlərin arxasında (etmoid sinus), yanaq sümüklərinin içərisində (maksiller sinus) və burunun dərinliklərindədir (sfenoid sinus). Normal şəraitdə sinuslar hava ilə dolu olur, seliyi burun boşluğuna axıdır.
Sinusit — bu sinusların selikli qişasının iltihabıdır. Ağız-burun-boğaz vasitəsilə daxil olan virus, bakteriya və ya göbələklər, eləcə də allergik reaksiyalar sinusların şişməsinə, seliyin birikməsinə və çıxış yollarının tıxanmasına səbəb olur. Tıxanan sinusda yaranan basınc — məhz o tanıdıq üz ağrısının mənbəyidir.
Sinusitin iki əsas forması var — və müalicə yanaşması bu fərqdən asılıdır:
Bunlardan əlavə subakut sinusit (4–12 həftə arası) və təkrarlayan kəskin sinusit (ildə 4 dəfədən çox kəskin sinusit) də mövcuddur. Hər forma müalicə baxımından fərqli yanaşma tələb edir — bu fərqi yalnız QBB mütəxəssisi müəyyən edə bilər.
Sinusitin əlamətləri tutulmuş sinusun yerinə görə fərqlənə bilər. Lakin bir neçə simptom demək olar ki, həmişə müşayiət edir:
Bunlara əlavə olaraq ümumi yorğunluq, diş ağrısı (üst çənə dişlərinin kökləri maksiller sinusa yaxındır), qulaqda basınc hissi, istilik hissi də müşayiət edə bilər.
Bu sual çox vaxt insanları çaşdırır — çünki hər ikisi burun tıxanması, axıntı, baş ağrısı ilə başlayır. Lakin bir neçə mühüm fərq var:
Həkimə getməzdən əvvəl və ya müalicəni dəstəkləmək üçün bəzi sadə üsullar simptomları müvəqqəti yüngülləşdirə bilər. Lakin bunlar müalicə deyil:
Aşağıdakı əlamətlərdən hər hansı biri varsa — vaxt itirmədən QBB həkiminə müraciət edin:
QBB mütəxəssisi müayinə zamanı əvvəlcə ətraflı şikayət tarixçəsi alır — nə vaxt başlayıb, nə qədər davam edir, hansı simptomlar var, əvvəl də belə olubmu. Bu məlumatlar həkimə çox mühüm istiqamət verir.
Daha sonra endoskopik burun müayinəsi aparılır — nazik, çevik kamera vasitəsilə burun kanalları, sinusların çıxış dəlikləri, selikli qişanın vəziyyəti birbaşa görüntülənir. Bu müasir tibbdə sinusit diaqnostikasının ən dəqiq üsuludur.
Lazım gəldikdə kompüter tomoqrafiyası (KT) sinusların tam vəziyyətini, iltihab sahəsini, polip və ya arakəsmə problemini göstərir. Bu məlumat xüsusilə xroniki sinusit və cərrahi qərar zamanı kritik əhəmiyyət daşıyır.
Müalicə sinusitin növünə, səbəbinə və ağırlığına görə tamamilə fərdi seçilir. Həkim müayinəsindən sonra aşağıdakı istiqamətlər müzakirə oluna bilər:
Kəskin sinusitin böyük əksəriyyəti viral mənşəlidir — bu halda orqanizmin öz immun sistemi əsas rolu oynayır. Müalicənin məqsədi simptomları azaltmaq, burun keçişlərini açmaq, ikincili bakterial infeksiyanın qarşısını almaqdır. Həkim müayinə əsasında hansı müalicə üsulunun uyğun olduğuna qərar verir.
Xroniki sinusitdə uzunmüddətli yanaşma lazımdır. Həkim arxadakı səbəbi müəyyənləşdirir — allergiya, polip, arakəsmə əyriliyi, immun zəiflik — və müalicəni ona uyğun qurur. Konservativ müalicə nəticə vermirsə endoskopik cərrahi (FESS) seçimləri müzakirə oluna bilər. Bu qərar mütləq həkimlə birgə verilir.
Uşaqlarda sinusit böyüklərdən fərqli seyir edə bilər. 10 gündən çox davam edən burun tıxanması, axıntı, öskürək, xüsusilə ağırlıq hissi — uşaqda sinusitin işarəsi ola bilər. Adenoid böyüməsi ilə əlaqəsi tez-tez rast gəlinir. Uşaqda bu əlamətlər varsa — pediatrik QBB müayinəsi tövsiyə olunur.
Baş ağrısı, üz basıncı, burun tıxanması həftələrdir keçmirsə — özbaşına gözləməyin. Endoskopik müayinə ilə sinusitin növünü, səbəbini dəqiq müəyyənləşdiririk, sizin üçün fərdi müalicə planı hazırlayırıq.
Sinusitin tamamilə qarşısını almaq mümkün olmasa da, düzgün həyat tərzi tezliyini və şiddətini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər:
Mədə Yanması və Ağrısı: Qastritin Əsas Səbəbləri, Simptomları və Müalicəsi
Qastrit, mədənin daxili selikli qişasının iltihabı olub, müxtəlif səbəblərlə yaranan ciddi bir həzm pozğunluğudur. Bu xəstəlik mədədə yanma, ağrı, həzm problemləri və qıcıqlanma kimi xoşagəlməz simptomlarla özünü büruzə verir. Erkən mərhələdə aşkarlanmadıqda, qastrit xroniki hala keçərək daha ciddi həzm sistemi xəstəliklərinə səbəb ola bilər. Vaxtında müalicə olunmayan qastrit mədə xoralarının inkişafına, hətta bəzi hallarda xərçəng riskinin artmasına yol aça bilər. Qastritin diaqnozu və müalicəsi üçün həkimə müraciət etmək mədə sağlamlığınızı qorumağa kömək edəcəkdir.
Fəqərəarası Disk Yırtığı Nədir və Kimlər Risk Altındadır?Fəqərəarası disk yırtığı (qrija) onurğa sütununun ən çox rast gəlinən və ciddi problemlərindən biridir. Bu problem, fəqərə diskinin mərkəzində yerləşən jeləbənzər nüvənin xaricə doğru çıxması nəticəsində yaranır. Sinir köklərinə və onurğa beyininə təzyiq etməsi səbəbindən güclü ağrılar və hərəkət məhdudiyyəti yarana bilər. Bel və boyun nahiyəsində diskomfort hissi ilə yanaşı, nevroloji problemlərə də səbəb ola bilər.
Risk faktorları:
Uzun müddət oturaq vəziyyətdə işləmək və fiziki aktivliyin kifayət qədər olmaması ciddi risk yaradır.
Ağır əşyaların düzgün qaldırılmaması və qeyri-peşəkar idman hərəkətləri onurğaya zərər verə bilər.
Yaşlanma prosesi zamanı fəqərə disklərinin elastikliyi azalır və qrija riski artır.
Genetik meyillilik səbəbindən bəzi insanlarda fəqərəarası disk problemləri daha erkən ortaya çıxır.
Erkən diaqnoz nəyə görə vacibdir? Diaqnoz erkən qoyulduqda, konservativ müalicə metodlarının effektivliyi daha yüksək olur və risklər azalır. Xəstələr əməliyyatsız müalicə üsulları ilə qısa müddətdə daha yaxşı nəticələr əldə edə bilərlər.
Müayinə üçün həkimə ehtiyacınız var?
